انواع قراردادهای بین‌المللی و کاربرد آنها در دنیای تجارت

قراردادهای تجاری و بازرگانی بین‌المللی از تنوع بالایی برخوردار هستند و با توجه به پیشرفت ارتباطات بین­‌المللی، انواع جدیدی نیز با گذر زمان به فهرست این­گونه قراردادها اضافه شده است. اما پرکاربردترین قراردادهای تجاری بین‌المللی کدامند؟

قرارداد فرانشیز Franchise Agreement

قرارداد فرانشیز  یا حق امتیاز عنوانی است که بر پایه آن به یک شرکت اختیار داده می‌شود که تولیدات یا فراورده‌های شرکت دیگر را بفروشد و در برابر آن مبلغی دریافت کند. در عمل، فرانشیز دقیقاً یک استراتژی کسب و کار برای جذب و نگهداری مشتری است، نه بیشتر نه کمتر. یک سیستم بازاریابی است که هدف آن ایجاد یک تصویر درباره محصولات یا خدمات یک شرکت در ذهن مشتری می‌باشد، در حقیقت یک روش است برای تعریف محصولات یا خدمات به طوری که نیازهای مشتری را ارضا کند. این قرارداد از حیث ماهیت انواعی دارد: قرارداد فرانشیز تولیدی، قرارداد فرانشیز توزیعی، قرارداد فرانشیز خدماتی. 

در قرارداد فرانشیز یا اعطای نمایندگی یک طرف صاحب تجارت است یا به عبارتی صاحب برند یا سیستم اقتصادی است و اجازه استفاده از برند و سیستم اقتصادی خود را به طرف دیگر می‌دهد.

قرارداد بین‌المللی حمل و نقل کالا

حمل ­و نقل بین­‌المللی کالا عبارت است از جابه­‌جایی و حمل کالا از نقطه‌­ای در داخل یک کشور به نقطه­‌ای در داخل کشور دیگر با رعایت قوانین و مقررات حاکم بر آن. جابه­‌جایی بین‌المللی کالاها بر اساس قراردادی صورت می­‌گیرد که به آن قرارداد حمل و نقل بین‌المللی کالا گفته می­‌شود. روش­‌های حمل و نقل بین­‌المللی کالاها به ۶ دسته تقسیم می‌شود. حمل و نقل هوایی، حمل و نقل دریایی، حمل ونقل جاده‌­ای، حمل و نقل ریلی، حمل و نقل از طریق خط لوله، حمل و نقل مرکب که ترکیبی از شیوه­‌های فوق است.

در یک قرارداد حمل و نقل بین‌المللی کالا مواردی مانند مشخصات طرفین قرارداد، موضوع قرارداد که عبارت است از حمل کالا با ذکر مشخصات آن، تعهدات حمل کننده، تعهدات صاحب کالا، تعیین برنامه حمل شامل زمان­‌بندی، مسیر حمل و نحوه پرداخت بهای قرارداد، نوع بیمه و مبلغ آن، فورس ماژور و نحوه حل اختلاف باید درنظر گرفته شود.

قرارداد  تامین مالی فاینانس Finance Contracts

قرارداد فاینانس یا تامین مالی یکی از روش‌های متداول تأمین مالی برای اجرای طرح‌ها و پروژه‌ها است که طی آن امکان استفاده از منابع داخلی و یا دریافت و استفاده از وام ارزی فراهم می‌شود. قرارداد فاینانس از منظر حقوقی، عبارت است از استفاده از خطوط اعتباری برای دریافت وام از مؤسسات مالی بین‌المللی. در حقیقت قرارداد فاینانس را می‌­توان سازوکاری دانست که در آن بین کشور یا شرکت سرمایه‌پذیر و کشور یا شرکت سرمایه‌گذار، قراردادی منعقد می‌­شود که طرح یا پروژه­‌ای را همراه با نیروی انسانی متخصص، انتقال فن­آوری، ماشین‌آلات و تجهیزات، مواد اولیه و توان ارزی لازم سرمایه‌گذار تأمین شود و زمانی که طرح یا پروژه به بهره­‌برداری رسید بر اساس میزان سرمایه‌گذاری و بهره متعلق به آن کشـور، سرمایه‌پذیر متعهد می­‌گردد که کل قیمت تمام شده طرح یا پروژه را به صورت اقساطی در اختیار کشور سرمایه‌گذار قرار دهد.

امروزه به جهت هزینه بـالای اجرای طرح‌­هـای زیربنایی، تأمین مالی و استفاده از تسهیلات خارجی از طریق قرارداد فاینانس «Finance»، نقشی اساسی در توسعه اقتصادی کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، می‌­تواند ایفا نماید.

قرارداد بیع متقابل Buy Back Agreement

قرارداد بیع متقابل که در حقوق ایران با نام‌­­ قرارداد بازخرید در حوزه انرژی و فعالیت‌های نفت و گاز نیز شناخته شده هستند، از قراردادهای خرید خدمت محسوب می‌­شوند. به این معنا که در این نوع قراردادها که اغلب بلندمدت هم هستند (معمولا از حداقل ۳ سال تا حداکثر ۲۰ سال)، یک شرکت سرمایه­‌گذار خارجی به‌­عنوان پیمانکار اصلی، هزینه­‌های سرمایه­‌گذاری و تجهیز در یک پروژه خاص را برای طرف دیگر قرارداد، برعهده می­‌گیرد و با انتقال سرمایه، تجهیزات، ماشین‌آلات و فناوری مورد نیاز به طرف دیگر قرارداد، عملیات ساخت، توسعه یا نوسازی و بهره­‌برداری از پروژه مورد توافق را آغاز می­‌کند. در واقع با قراردادهای بیع متقابل می‌­توان هم جذب سرمایه­ خارجی را تا حد زیادی تضمین کرد و هم فناوری و تجهیزات پیشرفته و به‌­روز دنیا را به کشور منتقل کرد و در آخر نیز به محض پایان قرارداد، همه­ حقوق و مالکیت تجهیزات و تولیدات پروژه را در اختیار گرفت و در واقع مالکیت کامل بر پروژه یافت.

این نوع قراردادها، در حال حاضر در سطح بین‌­المللی بسیار رایج هستند، چرا که به ویژه کشورهای در حال توسعه و دارای قدرت پایین اقتصادی و ظرفیت­‌های محدود تجاری، با هدف توسعه صادرات خود از طریق به‌روز کردن فناوری­‌های خود در زمینه تجارت و جذب سرمایه، سعی دارند تا قراردادهای مذکور را با کشورها و شرکت­‌های خارجی توانمند و توسعه‌یافته درحوزه­‌های مختلف منعقد کنند.

قرارداد جوینت ونچر Joint Venture

قرارداد جوینت ونچر که یکی از پرکاربردترین انواع قرارداد‌های بین‌‌المللی در حوزه تجارت است نوعی قرارداد مشارکت و همکاری می‌باشد. این قراردادها به گونه‌­ای از همکاری تجاری می‌پردازد که طی آن، طرفین قرارداد، انجام فعالیت خاصی را مشترکاً بر عهده می‌­گیرند و با دخالت فعالانه در آن موضوع، در سود و زیان آن به نحو اشتراکی سهیم می­‌شوند. این نوع قرارداد انواعی دارد که بسته به نوع مشارکت طرفین فرق می‌کند. اشخاص با هدف افزایش قدرت سرمایه، کاهش ریسک و تقویت قدرت رقابت در بازار دست به انعقاد قرارداد جوینت ونچر می‌زنند تا با آن در سرمایه گذاری مشخصی مشارکت کنند.

جوینت ونچر (joint venture) که نام دیگر آن سرمایه‌گذاری مشترک یا مشارکت انتفاعی است به معنی تشکیل یک شرکت تجاری مشترک توسط دو یا چند شرکت به منظور دستیابی به اهداف تجاری، مالی، یا فنی خاص است. نکته مهم در قراردادهای جوینت ونچر این است که طرفین اقلام نقد و غیر نقد خود را تحت مدیریت مشترک و مطابق توافق به کار می‌گیرند و در سود و زیان ناشی از آن شریک هستند.

قرارداد لیسانس Licensing Agreement

قرارداد لیسانس را در بازار تجارت بین‌المللی اصولاً به عنوان قراردادهای اعطای مجوز و یا قرارداد حق استفاده از مالکیت فکری و یا قراردادهای پروانه بهره‌برداری می‌شناسند. این قرارداد یکی از انواع قرارداد‌های بین‌‌المللی مهم در این عرصه است و قراردادی است که در آن، یک طرف، حق بهره برداری، استفاده و انتفاع از تمام یا بخشیاز دارایی‌های نامشهود خود را برای مدت مشخص و در یک محدوده‌ جغرافیایی یا بازار مشخص، به طرف دیگر واگذار می‌کند. مهم‌ترین مصادیق قرارداد لیسانس عبارت است از لیسانس اختراع، لیسانس علامت تجاری و لیسانس دانش فنی. 

چنانچه قراردادی با عنوان قرارداد لیسانس منعقد شود و خود کالا را در اختیار طرف عقد قرار دهد آن عقد، لیسانس نبوده، بلکه یک عقد بیع منعقد شده است.

قرارداد توزیع بین‌المللی Distribution Agreement

 قراردادهای توزیع بین‌المللی از جمله اساسی‌ترین معاهده‌های حوزه تجارت بین‌الملل هستند. طرفین این قرارداد تامین‌کننده و توزیع‌‌کننده هستند. تامین‌کننده ممکن است فقط صادرکننده و یا خودِ تولیدکننده باشد. توزیع‌کننده هم با خرید محصولات از تامین‌کننده و فروش دوباره‌‌شان به دیگران به سود می‌رسد. برای مثال، تامین‌کننده‌ای در یک کشور می‌خواهد حق توزیع انحصاری محصول خود را در ایران به شرکتی بدهد. آن‌ها با عقد قرارداد توزیع، یک چارچوب اولیه تنظیم می‌کنند که برنامه‌های آینده‌ دو طرف را در بازه زمانی مشخصی معلوم می‌کند.

حاصل قرارداد توزیع بین‌المللی صرفاً اجازه و امتیاز توزیع انحصاری خدمات یا فناوری است و مالکیت همچنان در اختیار پدیدآورنده می‌ماند.

قراردادهای خرید و فروش بین‌ المللی کالا

قراردادهای خرید و فروش بین المللی کالا ، بستر عمده قراردادهای تجاری و موافقتنامه‌های بازرگانان، تجار و شرکت‌های تجاری را در مبادلات اقتصادی تشکیل می‌دهد. قراردادهای خرید و فروش با توجه به موضوع قرارداد، طرفین آن، مدت و استمرار و قانون حاکم بر آن طیف وسیعی از انواع مدل‌های قراردادی را شامل می‌شود. به همین دلیل با توجه به اهمیت موضوع، تنوع و تعدد قراردادهای خرید و فروش بین المللی کالا این امر نیازمند دانش حقوقی و مدیریت قراردادهای خرید و فروش است. همچنین نظارت بر ایفای تعهدات قراردادی و تعهدات حقوقی طرفین و همچنین زمان تمدید و انقضای مدت اعتبار قرارداد امری ضروری جهت جلوگیری از چالش‌ها و معضلات این دسته از قرارداد می‌باشد.

خرید و فروش بین المللی کالا آن دسته از معاملاتى را در برمى‌گیرد که واجد حداقل یکى از عناصر بین المللى تابعیت، اقامتگاه، مرز و حمل و نقل کالا باشد و از طرفی اساساً کالا، چه به صورت مواد اولیه و چه به صورت کالاهاى تمام شده و نظایر آن مى‌تواند موضوع قرارداد خرید و فروش بین المللى کالا قرار گیرند.

قراردادهای خرید و فروش بین‌ المللی کالا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *